Պատմում է Հովհաննես Թումանյանի աղջիկը՝ Նվարդ Թումանյանը.

Հայրիկը երեխաների անունները դնում էր հատուկ խնամքով: Հիշում եմ, նորածին աղջկա Սեդա անունը գտնելու համար պատմական գրքեր էր նայում, և կարծեմ 19-րդ դարի իշխանուհու անուն է: Լևոն Շանթին այդ անունը շատ դուր եկավ և նա էլ այդ անունով իր «Հին աստվածների» հերոսուհուն կնքեց:

Մեր անուններից երեքը Րաֆֆու «Սամվելից» է առնված` Մուշեղ,Աշխեն, Նվարդ: Արեգի անունը դրել է Ղազարոս Աղայանը. հայրիկն Աղայանին գրել էր, թե մի երեխա էլ ավելացավ, և ստացել պատասխան. թե աղջիկ է, անունը դիր Արեգնազան, թե տղա է` Արեգ:
Մյուս տղաների անունները` Արտավազդ և Համլիկ, հայրիկն իր դրամաներից է վերցրել:
***
Հայրիկը շատ հոգատար էր տասը երեխաներից ամեն մեկի հանդեպ: Երբ մեկը հիվանդանում էր` մոտենում էր գրկում, գուրգուրում, տաքությունն իմանում, հետո հարցնում. «Սիրուն ջան, ի՞նչ ես ուզում որ բերեմ…»: Երբ ասում էինք` ոչինչ, բացականչում էր. «Պա´հ, էդ ինչ դժվար բան ուզեցիր. ես ոչինչը ո՞րտեղից գտնեմ…»:
Գնում էր և վերադարձին հետը բերում էր նարինջ, Գանձակի խաղող կամ խնձոր: Սովորաբար դա ձմեռն էր լինում, երբ հիվանդանում էինք անգինայով: Իսկ առհասարակ, քիչ էինք հիվանդանում:
***
Մարդու զարգացման գործում ընթերցանությանը, ինքնակրթությանը, զրույցին, անձնական շփումներին ավելի մեծ տեղ էր տալիս, քան դպրոցին: Հաճախ էր ասում. «Մեր տունը ձեզ համալսարան»: Եվ իրոք, մեր տունը մի համալսարան էր հայրիկի ճոխ գրադարանով, նշանավոր հյուրերով, իմաստուն զրույցներով, ժամանակի իրականության հետ ունեցած լայն շփումներով: Շատ էր ուզում, որ երեխաները դառնան նուրբ և ազնիվ ճաշակի տեր մարդիկ:
Ասում էր.-Ամենից շատ ինձ մարդու անճաշակ լինելն է բարկացնում: Ամենագլխավորը կյանքում` ճաշակն է: Ճաշակը կյանքի բույրն է:
***
Հսկող աչք էր, սիրող ձեռք և գթառատ սիրտ:
***

Ղազարոս Աղայանը և Պերճ Պռոշյանը գժտված էին և տարիներով իրարից խռով: Հայրիկը շատ էր ուզում նրանց հաշտեցնել: Մի կիրակի օր, առավոտը, Պռոշյանը հյուր է գալիս Թումանյանին, և այդ օրը, ինչպես միշտ, Աղայանը ճաշին պետք է լիներ Թումանյանի մոտ: Թումանյանը Պռոշյանին զբաղեցնում է մինչև ճաշի ժամը, ու Ղ.Աղայանը գալիս է: Ճաշում են միասին և այդ օրը երեքով միասին նկարվում են, հաշտությունը հավերժացնում այդ լուսանկարով:

* * * * * *

Վրաց պոետներն ու գրողները առանձին ակնածանքով էին վերաբերվում հայրիկին: Երբ նրա հետ անցնում էինք Դվարցովայա փողոցով, վրացիները հեռվից տեսնելով նրան, մոտենում էին, կանգնում, ողջունում. “Привет Арарату!”: Իսկ երբ մեր տան մոտովն էին անցնում, գիշեր լիներ թե ցերեկ, հայրիկին դուրս էին կանչում պատշգամբ, ողջունում էին, մի ջերմ խոսք ասում` անցնում կամ ուղղակի բարձրանում էին տուն, իրեն մոտ:

* * * * * *

Մրգի սիրահար էր, ամեն տեսակի միրգ էր գնում, շատ էր սիրում խնձոր և ընկույզ: Մի օր ընկույզ էր առել` ամբողջ մի պարկ. բերին տուն, քանի կոտրեցինք` փուչ դուրս եկավ: Հարցրինք, թե` հայրիկ, ինչու՞ չէիր փորձում, հետո առնում, թե` մի հինգը կոտրեցի, բոլորը փուչ դուրս եկան, ասի ուրեմն մնացածը լավը կլինի. ծախողն էլ մի խեղճ մարդ էր, ուզում էր ծախի, շուտ տուն գնա, ասում էր երեխեքս սոված են. մեղքս եկավ` վերցրի:

***
Բնավորությամբ պարզ էր, լավատես ու ժպտուն, ամեն ինչ հեշտացնող, հեշտ ու թեթև տանող, բայց իր վիշտն ու ցավը տանում էր վարագուրած, անտրտունջ: Նույնիսկ մտերիմ մարդիկ չգիտեին նրա հոգսերն ու տառապանքները: Եվ իր անձնական, ընտանեկան և գրական կյանքի բոլոր դժվարություններն ու նեղությունները տարել, հաղթահարել է մեն-մենակ:
Շատ էր տպավորվող, զգայուն. մի փոքրիկ լավ վերաբերմունք բավական էր, որ ջերմանար, ուրախանար և ընդհակառակը` վատ վերաբերմունքից` նեղանար, փակվեր, հեռանար:

1. Գտիր  2400  թվի  5/6 մասը։
   2400 : 6 x 5 = 400 x 5 = 2000
2. Գտիր  120  թվի  8/20  մասը։
   120 : 20 x 8 = 6 x 8 = 48
3. Գտիր  1800  թվի  5/18  մասը։
   1800 : 18 x 5 = 100 x 5 = 500
4. Գտիր  1600  թվի  3/8  մասը։
   1600 : 8 x 3 = 200 x 3 = 600
5. Քանի՞  դեցիմետր  է  2/10 մետրը։
   10 : 10 x 2 = 1 x 2 = 2
6. Քանի՞ մետր  է  3/4 կմ-ը։
   1000 : 4 x 3 = 250 x 3 = 750
7. Քանի՞ սանտիմետր է  3/5 մետրը։
   100 : 5 x 3 = 25 x 3 = 75
8. Քանի՞ րոպե  է  3/10 ժամը։
   60 : 10 x 3 = 6 x 3 = 18
9. Քանի՞  ժամ  է  7/8 օրը։
   24 : 8 x 7 = 3 x 7 = 21
10. Քանի՞ մետր  է  5/20  կիլոմետրը։
    1000 : 20 x 5 = 200 x 5 = 1000
11. Քանի՞ սանտիմետր է 7/25 մետրը։
    100 : 25 x 7 = 4 x 7 = 28
12. Արտահայտիր 4/6 ժամը  րոպեներով։
    60 ։ 6 x 4 = 10 x 4 = 40
13. Գտիր թվի նշված մասը.
    
    350-ի   2/7 մասը
    350 : 7 x 2 = 50 x 2 = 100
    1400-ի  8/7 մասը
    1400 : 7 x 8 = 200 x 8 = 1600
    2800-ի  3/4 մասը
    2800 : 4 x 3 = 700 x 3 = 2100
    2500-ի  6/5 մասը:
    2500 : 5 x 6 = 500 x 6 = 3000

14.Արտահայտիր նշված միավորներով.

(1/5)ժ= 12ր
60 : 5 x 1 = 12 x 1 = 12
(1/5)կմ = 200մ
1000 : 5 x 1 = 200 x 1 = 200
(1/8) օր = 3ժ
24 : 8 x 1 = 3 x 1 = 3
(1/6) տարի = 2ամիս
12 : 6 x 1 = 2 x 1 = 2
(1/20) ց = 5կգ
100 : 20 x 1 = 5 x 1 = 5
(1/50)  մ = 2 սմ:
100 : 50 x 1 = 2 x 1 = 2

15.Արտահայտիր նշված միավորներով.
(3/5)ժ= 36ր
60 : 5 x 3 = 12 x 3 = 36
(4/5)կմ = 800մ
1000 : 5 x 4 = 200 x 4 = 800
(3/8) օր = 9ժ
24 : 8 x 3 = 3 x 3 = 9
(5/6) տարի = 10ամիս
12 : 6 x 5 = 2 x 5 = 10
(3/20) ց = 15կգ
100 : 20 x 3 = 5 x 3 = 15
(4/50)  մ = 8սմ:
100 : 50 x 4 = 2 x 4 = 8

16․ Տուփում կար 100 միատեսակ մատիտ։  Տուփից հանեցին  դրանց 3/10 մասը։  Քանի՞  մատիտ  մնաց տուփում։
100 : 10 x 3 = 10 x 3 = 30

17․ Կրճատեք կոտորակները.

• 10/30 = 1/3
• 35/45 = 7/9
• 18/36 = 1/2
• 45/55 = 9/11
• 27/36 = 3/4
• 16/24 = 2/3

1․Արամը մայրիկին նվիրեց սպիտակ ու  դեղին կակաչներից կազմված  ծաղկեփունջ։  Քանի՞ սպիտակ կակաչ  կար ծաղկեփնջում, եթե հայտնի է, որ դեղին կակաչները սպիտակներից 2 անգամ շատ էին, իսկ  բոլոր կակաչները միասին 33 հատ էին։
Սպիտակ կակաչներ – մի մաս
Դեղին կակաչներ – երկու մաս
1 + 2 = 3
33 : 3 = 11

2․Ծաղկեփնջում դեղին վարդերի քանակը 4 անգամ շատ էր սպիտակ վարդերի քանակից։ Քանի՞ դեղին վարդ կար ծաղկեփնջում, եթե ծաղկեփնջում վարդերի ընդհանուր քանակը 25 էր։
4 + 1 = 5
25 : 5 = 5

3․Աննան ու իր  փոքրիկ  քույրիկը  որոշեցին տատիկին    միասին  ծաղիկ   նվիրել։  Նրանք միասին  ունեին  3000  դրամ։   Որքա՞ն   գումար    ուներ  Աննան,  եթե    նա    քույրիկից  5  անգամ շատ գումար ուներ։
5 + 1 = 6
3000 : 6 = 500
500 x 5 = 2500

4․Աշոտն ու եղբայրը    որոշեցին իրենց քույրիկին   միասին  ծաղիկ   նվիրել։  Նրանք միասին  ունեին  2400  դրամ։   Որքա՞ն   գումար    ուներ  Աշոտը,  եթե    նա    եղբորից  400 դրամ ավելի շատ գումար ուներ։
2400 – 400 = 2000
2000 : 2 = 1000
1000 + 400 = 1400
1400 + 1000 = 2400
Աշոտ – 1400
Աշոտի եղբայր – 1000

5․Զամբյուղում կար 10 կարմիր,   8  սպիտակ և 6 դեղին վարդ։ Առանց նայելու ամենաքիչը քանի՞ վարդ պետք է հանել զամբյուղից, որպեսզի համոզված լինենք, որ հանել ենք գոնե 1 կարմիր վարդ։
8 + 6 = 14
14 + 1 = 15

6․Զամբյուղում կար 6 կարմիր,   5  սպիտակ և 11 վարդագույն գերբերա։ Առանց նայելու ամենաքիչը քանի՞ գերբերա պետք է հանել զամբյուղից, որպեսզի համոզված լինենք, որ վերցրել ենք երեք տարբեր գույնի գերբերա։
11 + 6 = 17
17 + 1 = 18

7․ Զամբյուղում  կար 10  կարմի, 12 դեղին և 6 սպիտակ մեխակ։ Առանց նայելու ամենաքիչը քանի՞ մեխակ  պետք է վերցնել զամբյուղից, որպեսզի համոզված լինենք, որ վերցրել ենք 2 տարբեր գույնի մեխակ։
12 + 1 = 13

8․ Մարգագետնում 1800 ծաղիկների  2/9  մասը  կակաչներ էին։ Քանի՞ կակաչ  կար մարգագետենում։
1800 : 9 x 2 = 200 x 2 = 400

9․Նարեկն ու իր պապիկը  այգում միասին տնկեցին ծառեր։ Նրանք միասին քանի՞  ծառ տնկեցին, եթե նրանց  տնկած  ծառերի  քանակը կրկնապատկենք, արդյունքը  փոքրացնեք 5-ով, ապա կստանաք 3-ի հնգապատիկը։
3 x 5 = 15
15 + 5 = 20
20 : 2 = 10

10․Պարտեզում եղած նարգիզների քանակի կրկնապատիկից, եթե հանենք ամենափոքր երկնիշ թվի եռապատիկը, ապա կստանանք 10։ Քանի՞ նարգիզ կար պարտեզում։

10 x 3 = 30
10 + 30 = 40
40 : 2 = 20

1. Приведите пример материнской любви и поддержки, которую вам оказала ваша мать. Чему она вас научила? Почему мамин совет оказался самым важным? Случай, когда мама помогла вам стать сильнее. (8-10 предложений)
   Моя мама всегда поддерживает меня. Однажды у меня не получилось задание, и я расстроилась. Мама сказала, что нельзя сдаваться. Она помогла мне разобраться в ошибках. Мы вместе повторили тему. После этого я стала увереннее. В следующий раз я сделала задание лучше. Благодаря маме я поняла, что нужно верить в себя.

2. Вставьте, где нужно, пропущенные буквы.

Наступила ранняя весна. Весеннее солнышко согрело землю. Зимнее белое одеяло растаяло, и земля надела своё весеннее платье. Из-под снега выглянул подснежник. Перелётные птицы прилетели из тёплых стран. Мальчики повесили на деревья скворечники. Девочка подарила маме подарок.

3. К данным словам подберите соответствующие прилагательные.
Какой? – солнечный день, яркий свет, высокий дом, красивый стих.
Какая? – белая бумага, тонкая кисть, длинная дорога, сильная любовь.
Какое? – широкое поле, высокое дерево, заветное желание.
Какие? – свежие хлебцы, китайские иероглифы, большие мечты.

4. Подберите антонимы к данным словам.
Дружный, бледный, уставший, кривой, зажечь, поздно, весело, лучше, отнести, подняться.
Дружный – враждебный
Бледный – румяный
Уставший – бодрый
Кривой – прямой
Зажечь – потушить
Поздно – рано
Весело – грустно
Лучше – хуже
Отнести – принести
Подняться – опуститься

1. Ո՞ր շարքում են բառերն այբբենական կարգով դասավորված, ընտրի՛ր ճիշտ պատասխանը: 1 միավոր

աղավնի, դեղձանիկ, ճնճղուկ, կաչաղակ

ագռավ, ադամանդ, ազնվամորի, ականջօղ

ալյուր, անկյուն, ազատություն, ամառ

2․ Ո՞ր շարքի բոլոր բառերի հնչյուններն ու տառերը քանակով  հավասար են իրար․ 1 միավոր 

բարև, տերև, անկյուն

սեղան, սավան, սրբիչ

սեր, հանգիստ, խորանարդ

3․ Քանի՞ տառ ու քանի՞ հնչյուն ունի անորակ բառը․ 1 միավոր

6 տառ, 6 հնչյուն

6 տառ, 7 հնչյուն

5 տառ, 7 հնչյուն

4․ Ո՞ր շարքի բոլոր բառերում է գրվում բ․ 1 միավոր

նուր-, ճամ-որդ, դար-աս

սր-ել, եր-ներանգ, եր-եք

աղ-անոց, եղ-այր, եր-եմն

5 Ո՞ր շարքի բոլոր բառերում է գրվում գ․ 1 միավոր

թար-մանիչ, անկար-, մար-

հա-ուստ, եր-արան, զոր-

սայթա-ել, օ-տակար, օ-նություն

6․ Ո՞ր բառն է սխալ գրված․ 1 միավոր

Գյումրեցի

քաղաքացի

իջևանցի

7. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերի սկզբում է գրվում ո տառը: 1 միավոր

…րոր, …ծել, …դաչու

…սկոր, …հմակ, …րոնել

…րրան, …րհնել, …ղջույն

…տանավոր, …րդյակ, …թյակ

8․ Ո՞ր բառն է ածանցավոր․ 1 միավոր

կարմիր

արկղ

դժբախտ

9․  Հետևյալ բառերը՝ արձակուրդ, գնորդ, արկածախնդիր, թղթադրամ, բաժանիր բաղադրիչների։ 1 միավոր
Արկածախնդիր = արկած + ա + խնդիր (բարդ բառ)
Գնորդ = գին + որդ (ածանցավոր)
Արձակուրդ = արձակել + ուրդ (ածանցավոր)
Թղթադրամ = թուղթ + ա + դրամ (բարդ բառ)

10․ Ո՞ր բառերն են սխալ գրված, դուրս գրիր՝  խաբել, խաբեբա, շաբաթ, համբերել, ճամբա,  մարգարիտ, պարգև, արգա,  թարգմանություն, մարգարե,  արդար, դրդել, զվարդ, արդյոք, որդի,  կարդալ, երդում, արդնանալ, արդյունք։ 1 միավոր

Արգա – արքա
Զվարդ – զվարթ
Արդնանալ – արթնանալ
Ճամբա – ճամփա

Ես հավաքել եմ ՝ 10/10

Материнская любовь (адаптированный текст)

Давным-давно в одной деревне возле города Кэсон жила бедная семья.

Отец работал в поле, а мать пекла рисовые хлебцы и продавала их.

Жили они небогато, но дружно.

У них был любимый сын по имени Хан Сек Бон.

Однажды отец тяжело заболел. Перед смертью он сказал жене:

— Я хочу, чтобы наш сын стал ученым и уважаемым человеком.

Мать пообещала выполнить его желание.

Когда мальчику исполнилось семь лет, она отправила его учиться в город Кэсон.

Она сказала:

— Ты будешь учиться десять лет. Изучишь много знаков, стихов и книг. Потом сдашь экзамен и станешь ученым.

Сын уехал, а мать осталась одна. Она продолжала печь хлебцы и продавать их.

Каждый день она думала о сыне и ждала, когда он вернется.

Однажды вечером кто-то постучал в дверь.

Женщина открыла и увидела своего сына.

Он был очень уставший и голодный.

Мать хотела обнять его, но сначала спросила:

— Почему ты вернулся раньше времени? Ты уже все выучил?

Сын ответил:

— Да, я выучил всё, что нужно. Поэтому вернулся.

Тогда мать сказала:

— Возьми бумагу, кисть и тушь. Напиши десять иероглифов.

Когда мальчик приготовился писать, мать погасила свет.

— Пиши в темноте, — сказала она. — А я буду печь хлебцы.

Через некоторое время она зажгла свет.

Мальчик показал свою работу. В темноте знаки получились кривые и некрасивые.

Мать сказала:

— Посмотри на мои хлебцы. Они ровные и красивые, хотя я пекла их в темноте.

А у тебя работа плохая. Возвращайся учиться и приходи тогда, когда научишься делать всё хорошо.

Она дала сыну хлебцы в дорогу и отправила его обратно.

Мальчик шел и плакал. Ему казалось, что мать его больше не любит.

Но потом он посмотрел на хлебцы и подумал:

«Мама смогла хорошо сделать свою работу даже в темноте. А я не смог».

И он решил учиться еще лучше.

Прошло несколько лет.

Однажды в дверь снова постучали.

Мать открыла дверь и увидела сына.

Он взял бумагу, кисть и тушь, сам погасил свет и начал писать.

Через несколько минут всё было готово.

Мать зажгла свет и увидела: все знаки ровные и красивые.

Тогда она обняла сына и сказала:

— Как долго я ждала тебя!

Со временем Хан Сек Бон стал известным ученым.

Когда его спрашивали, как он добился успеха, он отвечал:

— Меня научила моя мать. Она научила меня работать честно и стараться изо всех сил.

• Кто, по вашему мнению, главный герой сказки?
  На мой взгляд, главным героем сказки был Хан Сон Бон.
• Какие качества характера можно заметить у матери?
  Мать была доброй и хотела, чтобы её сын стал хорошим и важным человеком.
• Почему мать поступила так строго с сыном?
  Потому что мать хотела убедиться, что сын всему научился.
• Какой урок понял Хан Сек Бон?
  Хан Сон Бон понял, что должен так хорошо знать свою работу, чтобы писать даже без света.
• Чему учит эта сказка?
  Что он всегда должен учиться и слушать старших, потому что они всё делают для нас.
• Как вы думаете, любила ли мать своего сына?
  Да, мать любила своего сына и желала ему только лучшего.
• Как изменилась жизнь героя в конце сказки?
  Герой стал учёным, и когда его спросили, как он так хорошо учился, он ответил, что ему помогала мать.

Անգի՛ր սովորիր Եղ․ Չարենցի «Ինչ որ լավ է․․․» բանաստեղծությունը․

Ինչ որ լավ է՝ վառվում է ու վառում,
Ինչ որ լավ է՝ միշտ վառ կմնա.
Այս արև, այս վառ աշխարհում
Քանի կաս՝ վառվի՛ր ու գնա՛։
Մոխրացի՛ր արևի հրում,
Արևից թող ոչինչ չմնա, —
Այս արև, այս վառ աշխարհում
Քանի կաս՝ վառվի՛ր ու գնա՛։

Կրկնի՛ր Ե․ Չարենցի այս բանաստեղծությունները՝

1․ Գիտե՞ք, որ գարուն է արդեն,
Բոլորը թափվել են փողոց.
Լսո՞ւմ եք անուշ մի զնգոց —
Գիտե՞ք, որ գարուն է արդեն։

Դյութում են շրթերը վարդե,
Սրտերը կրակ են ու բոց-
Գիտե՞ք, որ գարուն է արդեն,
Բոլորը թափվել են փողոց: 

2․»Հայրենիքում»

Ձյունապատ լեռներ ու կապույտ լճեր։
Երկինքներ, որպես երազներ հոգու։
Երկինքներ, որպես մանկական աչեր։
Մենակ էի ես։ Ինձ հետ էիր դու։

Երբ լսում էի մրմունջը լճի
Ու նայում էի թափանցիկ հեռուն —
Զարթնում էր իմ մեջ քո սուրբ անուրջի
Կորուստը այն հին, աստղայի՜ն, անհո՜ւն։

Կանչում էր, կանչում ձյունոտ լեռներում
Մեկը կարոտի իրիկնամուտին։
Իսկ գիշերն իջնում, ծածկում էր հեռուն
Խառնելով հոգիս աստղային մութին․․